Puffinnest

Opnieuw in actie geweest als figurant voor de tv-serie Koning van de Wallen. Dit keer drie dagen achtereen in Amsterdam. Zeer koud, maar ik had het voor geen goud willen missen.

De serie Koning van de Wallen van regisseur Tim Oliehoek draait om de opkomst en ondergang van Casa Rosso-oprichter Maurits de Vries (Zwarte Joop) en biedt een uniek perspectief op het Amsterdamse Wallengebied in de naoorlogse decennia.

De kijker volgt zijn reis van jonge Holocaustoverlever, zwervend door de straten van Amsterdam, tot het kopstuk van een seks- en gokimperium. Hij was de koning van een kleurrijke groep bewoners die de Wallen groot maakte, maar ging uiteindelijk roemloos ten onder door hoogmoed en paranoia.

Heb in augustus al mogen meedoen in Gouda, op steenworp afstand van mijn huis. Wist toen niet wat er allemaal bij komt kijken als je figurant bent. Nu iets beter. Het is vaak wachten, scènes om verschillende redenen keer op keer opnieuw.

Nu in Amsterdam is het niet anders. Alleen veel kouder dan een paar maanden geleden. Zeker als, zoals dinsdag, tot 01.15 uur wordt gefilmd. Figuratiebureau Door van Dooren, bij wie je ‘in dienst’ bent, heeft daar oog voor. Bij lange pauzes tussen de opnamen door, krijg je je eigen winterjas weer aangereikt en die wordt ingenomen als het filmen verdergaat. Koude handen? Dan komen doosjes met warmtepads tevoorschijn.
Er wordt door crew, acteurs en figuranten al vroeg (rond 17.00/17.30 uur) gegeten, dus zeker laat op de avond gaan een warme snack, snoepjes, zoutjes er wel in. En tussendoor wordt regelmatig gevraagd of het allemaal nog goed gaat. Ben van de zorg voor de figuranten misschien nog wel meer onder de indruk dan van het filmen zelf.

Brand
Hoewel… grappig is hoe de scènes deze drie dagen (en ook op andere filmdagen en -locaties) door elkaar worden opgenomen. Op maandagmiddag tijdens mijn eerste ‘draaidag’ beginnen we op de Krom Boomssloot, die door decorbouwers is omgebouwd tot het Red Light District van de Oudezijls Achterburgwal, ligt zwartgeblakerd hout op straat. Het is de dag na de (elders opgenomen) fatale brand van de nachtclub van eigenaar ‘Zwarte Joop’, Maurits de Vries, gespeeld door acteur Gijs Naber. ’s Avonds is dat allemaal weg en wordt gefilmd hoe Zwarte Joop eerder ernstig wordt mishandeld op straat.

Figuranten spelen wachtenden bij de entree van Casa Rosso, of zijn buurtbewoner (zoals ik). Keer op keer heen en weer lopen. De ene keer alleen, de volgende samen met een ander. Dames van lichte zeden zijn er, net als in augustus in Gouda, ook.

Heb wel medelijden met die figuranten, want zij zijn schaarser gekleed dan ik (overhemd, spencer en jack; modetrend: jaren tachtig van de vorige eeuw). Nog meer medelijden heb ik dinsdagavond als voor Casa Rosso bewoners, nozems, klanten van Casa Rosso Zwarte Joop steunen tegen een groep agenten. De nachtclubeigenaar heeft een grote vuurspuwende roze olifant als logo/symbool bij zijn zaak staan. Dat mag niet. De meute neemt het voor Zwarte Joop op en weigert weg te gaan bij de olifant.

Kruik
Voor de meute staan twee mij totaal onbekende acteurs (onder wie duidelijk te horen een Belg) die, zeer schaars gekleed, zich ook in woord en gebaar tegen de politie keren. Hoe later het wordt deze avond, hoe kouder. Gelukkig krijgen beide acteurs direct na afloop van elk stukje opname hun jassen aangedaan en ook een warme kruik tegen de buik.

Alles gaat er zeer gedisciplineerd aan toe. Praten, een gebbetje (zeker twee jonge figuranten van wie er volgens mij eentje wel ADHD heeft, maar mij wel beleefd met meneer aanspreekt) is prima, maar zodra productieleider Michiel roept dat het stil moet zijn voor de volgende scene, is het ook gelijk stil. En als een scene over moet en iedereen naar zijn beginpositie moet, gebeurt dat gelijk. En dat op de woensdagavond met in totaal negentig (!) figuranten

En al moet elke scène een paar keer overgedaan worden (soms omdat het lopen over de gracht te snel gaat, soms omdat een andere hoek voor de camera net beter is en zo zijn er meer redenen), het verveelt niet. Sterker nog zo stil als het tijdens de opnames zelf moet zijn, zo geanimeerd wordt er gepraat tijdens die pauzes. Zeker tussen de figuranten die net als ik een paar dagen blijven, ontstaat een vriendschappelijke band. Logisch, je zit allemaal in hetzelfde schuitje met het wachten in de ijzige kou…

Hoogtepunt
De enige scène, woensdagavond tegen 01.15 uur, kan niet worden overgedaan en moet er in één keer goed op staan. Dat is het moment dat de boze eigenaar van Casa Rosso een dienstauto van de politie van Amsterdam (een VW Kever) optilt en onder gejoel en luid applaus de gracht in duwt.

Opname voorbij, maar de figuranten die tot het einde zijn gebleven (een deel vond het eerder op de avond vanwege de kou kennelijk welletjes) blijven nog even langs de waterkant kijken hoe de (gestripte, dus geen motorblok meer aanwezig) langer onder de waterlijn verdwijnt. Het hoogtepunt van de avond.

Drie dagen, ja. Heb geen medelijden, heb me tenslotte zelf aangemeld voor de figurantenrol. De opnamen gaan dinsdag en woensdag zo laat door dat er geen terugreis per trein naar Gouda in zit. Heb dus nabij de filmlocatie een bed in een jeugdherberg geboekt.

Ook tijdens het wachten in het Amrathhotel (de uitvalsbasis op een paar minuten lopen van de filmset, gaat het er geanimeerd aan toe. Ook hier is de verzorging door het figuratiebedrijf prima. Volop koffie, koekjes. En de warme maaltijd door een ingehuurd cateringbedrijf is zeer smakelijk. Er geldt één voorwaarde waaraan niet kan worden getornd: je mag pas weten als je een rood plastic schort hebt omgedaan. Je kostuum mag immers niet vol vlekken komen te zitten.

Partytent
Het wachten tussen de opnames is wel een dingetje in de kou, maar ook daar was wat op gevonden op woensdag toen er zeker een half uur niets te doen was (deel decor moest worden omgebouwd): op de Nieuwmarkt, bij de vrachtauto’s van de filmproductie en de catering stond een grote partytent, met daarin een gaskachel. Aangenaam.

Het figureren deze drie dagen is, ondanks de grote lol, niet in de koude kleren gaan zitten. Voeten en onderrug zijn het niet gewend om telkens weer lang stil te moeten staan. Dat merk ik pas als ik donderdagochtend thuis ben en even zit op de bank. Opstaan gaat niet vanzelf…

Ben natuurlijk geen jonge hond meer, maar had het ondanks dit lichamelijke ongemak voor geen goud willen missen. Sterker nog, als het figuratiebureau binnenkort opnieuw een uitnodiging stuurt om me aan te melden, zeg ik opnieuw ja.

Hulde
Hulde, zoals ik eerder ook al meldde voor de mensen van het figuratiebureau. De medewerkers (kleedsters, heer en dames voor het haar en de make-up voelen zich niet belangrijker, eerder gelijkwaardig. Zeer geduldig en gezellig.

Alles bij elkaar was het ontzettend leuk en leerzaam. Als ik nu in welke film of tv-serie ook figuranten heen en weer zie lopen, weet ik dat ze datzelfde loopje misschien wel tien keer hebben moeten doen voor de regisseur tevreden was.

In het vorige verhaal over de opnames voor de VPRO-serie Koning van de Wallen, meldde ik dat de zesdelige serie in het najaar van 2027 wordt uitgezonden. Dat blijkt inmiddels 2028 te zijn, op NPO Start.

Ben groot liefhebber van de toneelstukken van Anton Tsjechov, dus ook van De Meeuw, maar de nieuwe uitvoering van Nina Spijkers door Het Nationale Theater kan me niet helemaal boeien. Een paar keer een huilscene door een van de spelers, maar het waarom blijft in de lucht hangen.

Vijftien jaar geleden zag ik het stuk ook al in de Goudse Schouwburg. Geen idee meer door welk gezelschap. Dus voor het huidige theaterseizoen kaartje gereserveerd. Hoewel… reservering was niet nodig geweest. De zaal was bij lange na niet uitverkocht. Tja, Tsjechov is alleen voor de echte toneelliefhebbers.

Maar goed, in de uit 1896 daterende De Meeuw, of Meeuw zoals het is omgedoopt, beschrijft Anton Tsjechov de verwikkelingen van een aantal mensen uit de bovenklasse van de Russische samenleving aan het eind van de negentiende eeuw.

De vier belangrijkste rollen zijn Trigorin (een gevierde schrijver op leeftijd), Arkadina (zijn minnares, een gevierd actrice), Kostja (haar zoon, een jonge schrijver) en Nina (zijn geliefde, een jonge actrice). Die rollen spiegelen elkaar, het gaat over ambitie en dromen enerzijds en desillusie anderzijds, zoals alle stukken van Tsjechov.

Regisseur Nina Spijkers heeft er voor gekozen in deze uitvoering door Het Nationale Theater een aantal rollen, onder andere deze centrale vier, te ‘genderswappen’ (mannen worden vrouwen, vrouwen mannen), om een al te stereotype rolverdeling tegen te kleuren. Dat pakt soms goed uit.

Monoloog
Zo wordt de monoloog van Trigorin, waarin ze Nina (hier ‘Mika’) uitlegt hoe zwaar het is om zo’n beroemde schrijver te zijn, knap gespeeld door Tamar van den Dop. Antoinette Jelgersma is prachtig – en een onvervalst Tsjechovpersonage – als Kostja’s kleurrijke tante Sorin, een oude vrouw die geen van haar dromen uit heeft zien komen en desalniettemin haar humor heeft weten te behouden. En knap is ook de rol van Alex Hendricks die Mika speelt, de schaapachtige jongeman die ervan droomt acteur te worden. Al is het maar om zijn gelaatsuitdrukkingen.

Het knappe spel van de meeste acteurs wordt echter deels teniet gedaan door een ratjetoe aan rare scenes (huilen waarvan het waarom niet echt duidelijk wordt en ook zo weer over is) en de twee ‘klepels’ die uit de lucht omlaag komen en als metronomen een tijdje heen en weer blijven slingeren. Ook hier is het waarom niet duidelijk. Om de tijd te vullen in dit twee uur durende stuk? Het komt me als toneelliefhebber warrig over.

Misschien dat ik in een van de komende weken als het stuk in de wijde omgeving wordt opgevoerd, nog maar eens ga. Kijken of het me dan wat helderder wordt.

Dit was mijn eerste voorstelling in de vernieuwde grote zaal van de opgefriste Goudse Schouwburg. Ziet er weer up-to-date uit. Alleen de stoelen zitten niet lekker voor een voorstelling van twee uur. Nieuw: een rekje voor je stoel waarin je een flesje of glas (fris)drank of je eigen waterfles kwijt kunt.

Vanochtend om 09.00 uur al in het Rijksmuseum in Amsterdam. Op maandagochtend rond die tijd is het niet druk is mijn ervaring. Nou, in de zomervakantie staat er al rij te wachten. Gelukkig stond ik vooraan om mooie, vroljike tentoonstelling te bezoeken.

Jip en Janneke, Pim en Pom, Pluk van de Petteflet. De kans is groot dat je met deze figuren bent opgegroeid zonder ooit te weten wie ze tekende. Deze zomer brengt het Rijksmuseum zo’n 150 originele tekeningen van illustrator Fiep Westendorp samen. Van vroege schetsen tot de illustraties die generaties kinderen zijn bijgebleven.

In 1952 verschijnen Jip en Janneke voor het eerst op de kinderpagina van Het Parool, bij verhalen van Annie M.G. Schmidt. Wist je dat de figuren er toen heel anders uitzagen? Stap voor stap haalt Westendorp lijnen weg. Wat overblijft zijn de silhouetten die je nu uit duizenden herkent.

In de tentoonstelling zie je die hele zoektocht terug. Ook Pim en Pom, Pluk van de Petteflet, Otje en Floddertje komen langs.

Meer afbeeldingen op mijn fotosite.